ادبیات پارسی
علمی و ادبی و آموزشی 
قالب وبلاگ
پاسخ خودآزمایی ادبیات سال سوم تجربی - ریاضی

خودآزمايي درس اول :

1-در بیت زیر منظور از « تقصیر » چیست ؟

     بنده همان به که ز تقصیر خویش     //     عذر به درگاه خدای آورد

كوتاهي در سپاس گزاري و عبادت

2- در این درس ، بر کدام صفات خداوند بیشتر تاکید شده است ؟ دو جمله را که نشان دهنده ی این صفات هستند بیان کنید .

الف) رحمت ( باران رحمت بي حسابش )                 ب) عيب پوشي ( پرده ي ناموس بندگان )

  پ) روزي رساني ( وظيفه ي روزي به )                  ت) بخشايندگي و آمرزش (هر گه كه يكي از بندگان)

3- بیت زیر با کدام بخش درس ارتباط معنایی دارد ؟

    گفتم این شرط آدمیّت نیست      //        مرغ تسبیح گوی و من خاموش

 ابر و بادو مه خورشيدفلك در كارند            تا تو ناني به كف آري و به غفلت نخوري

4- گاه ضمیر متصّل در جای اصلی قرار نمی گیرد ؛ مثلا در مصراع « زمانه به دست تو دادم کلید » از فردوسی ، ضمیر « م »

 که باید بعد از کلید قرار بگیرد ، بعد از فعل آمده است . نمونه ای دیگر از این کاربرد را در درس نشان دهید .

 ضمير «ش»  در جمله ي « بازش بخواند » و « بار ديگرش به تضرع و زاري بخواند » و ضمير « م» در جمله ي « بوي گلم چنان مست كرد.»

5- در شعر « افلاک ، حریم بارگاهت » دو نمونه تشبیه بیابید .

 مه طاسك گردن سمندت              شب طره ي پرچم سياهت

6- نثر این داستان ( گلستان ) جزءِ کدام نوع نثر است ؟ چرا ؟

نثر مسجع و فني زيرا در آن انواع سجع ها ، تشبيهات ، استعاره ها به صورت طبيعي و با رعايت اعتدال به كار رفته  است.

7- به اشعار و نوشته هایی که در باره ی معراج پیامبر اسلام ( ص ) است ، « معراج نامه » می گویند . با راهنمایی دبیر خود ، یک نمونه شعر در باره ی معراج پیدا کنید و در کلاس بخوانید.

غزل هايي است هم وزن  با قافيه هاي متفاوت كه با بيت مصرع غير تكراري ، به هم مي پيوندد.

خودآزمايي درس دوم :

1- مصراع « همه دل پر از باد و لب پر ز پند » بیانگر چه حالتی است ؟ اندوه و تآسف و اندرز گويي

2- رستم برای پرهیز از جنگ ، به اسفندیار چه پیشنهادی داد ؟

 پيشنهاد مي كند كه سپاهياني از زابل بياورد كه با هم بجنگند و اسفنديار كه خواهان جنگ و خون ريزي است به آرزوي خود برسد . و همچنين ص 63 سطر دوم و سوم

3- دو نمونه از آرایه های ادبی درس را پیدا کنید .

 الف كنايه در مصراع دوم بيت سوم.              ب) تضاد واستعاره در بيت پانزدهم . مبالغه در بيت شانزدهم

4- معادل امروزی « بپیچم » در بیت سی و چهارم چیست ؟ كوشش و اصرار

5- در باره ی سابقه ی آشنایی زال و سیمرغ تحقیق کنید .به عهده دانش آموز.

6- عناصر حماسه را در این درس نشان دهید .

 الف ) زمينه ي داستاني دارد .   ب) جنبه ي قهرماني دارد     ج) خرق عادت در ان ديده مي شود(رويين تني اسفنديار و حضور سيمرغ)           د) تا حدودي جنبه ي ملي دارد.

خودآزمايي درس سوم :

1- دو نمونه از طنزهای درس را بیان کنید .

 صفحه ي 16 سطر 13 و14 همچنين صفحه ي 17 دو سطر آخر

2- با توجه به این فیلم نامه ، شخصیت تدیّن را چگونه ارزیابی می کنید ؟

 شخصي حراف ، چاپلوس ، حسود و نوكر صفت

3- نویسنده در این داستان ، از چه نوع زبان برای نشان دادن شخصیت افراد بهره گرفته است ؟

 الف لحن خشن رضا شاهي كه بيشتر حالت محاوره اي دارد     ب) لحن سنگين و با وقار و ادبي كمال الملك     ج) زبان معيار (توضيحات نويسنده در متن)

4- نمونه ای از استبداد رضاخان و تملق درباریان را بیان کنید .

صفحه ي 17 سطر 10 تا 15 صفحه ي 15 سطر 16 تا  18

5- کمال الملک با دیدن قالیچه ی یار محمد چه کرد ؟ این کار او نشانه ی چیست ؟

 تابلوي خود را از روي بوم برداشت و بر زمين گذاشت اين كار نشانه ي تواضع در مقابل افراد شايسته و گمنام و ارزش نهادن به هنر و هنرمندي ديگران است.

خودآزمايي درس چهارم :

1- نمونه ای از فضا سازی مناسب را در این داستان نشان دهید . صفحه ي 28 سطر 11 تا پايان بند

2- چرا شخصیت اصلی داستان ماجرای ساختگی فرار گاو را باور نمی کند ؟

 به علت انس و دلبستگي بيش از حد به گاو و چون گاوش همه ي زندگي اش است و نمي خواهد كه باور كند.

3- داستان دارای چه پیام هایی است ؟ جهل و فقرو نابسامانی های اجتماعی .

4- نویسنده برای نشان دادن از خود بیگانگی « گاو شدن » شخصیت اصلی داستان از چه شیوه ای استفاده کرده است ؟

 از خود بيگانگي كه موجب گريز از واقعيت مي شود

5- سرنوشت شخصیت اصلی داستان و همسرش را با توجه به پایان بندی داستان بررسی و تحلیل کنید .

 در داستان نظامي عروضي بزرگ زاده اي را مي بينيم كه به علت بيماري مغزي (ماليخوليا) خود را گاو مي پنداشت كه بوعلي سينا با ابتكار خود او را مداوا نمود ، اما در اين داستان شخصي را مي يابيم كه با از دست دادن همه ي سر مايه ي خود ، خود را گاو مي پنداشت و در نهايت به مرگش منتهي شد.

خودآزمايي درس پنجم :

1- نویسنده چه ایهام لطیفی را در انتخاب عنوان داستان به کار گرفته است ؟

 گل دسته ها ( 1- مناره ها 2- بچه ها)                   فلك ( 1- آسمان 2- نوعي ابزار تنبيه )

2- نویسنده چگونه از عنصر لحن برای پرداخت داستان استفاده کرده است ؟

 لحن داستان كودكانه است ، از طريق گفته هاي كودكانه به طرح موضوع اصلي پرداخته است البته براي شخصيت هاي ديگر نيز لحن ويژه اي به كار برده است.

3- آیا داستان « گل دسته ها و فلک » داستانی نمادین است ؟ چرا ؟

 بله زيرا مواردي چون فلك، مناره ، پله ، مي توانندمفاهيم رشد ، كمال  و عروج را القا كنند و اين دو مي توانند نماد كساني باشند كه مي خواهند به رشد و تعالي برسند . و مدرسه مي تواند نماد جامعه باشد . از طرفي نمايانگر مفاهيمي چون محروميت هاي اجتماعي ، وجود محدوديت هاي جامعه ، قوانين سليقه اي نيز هست.

4- شخصیت راوی و اصغر را به اختصار تحلیل کنید .

اصغر نماد افراد پر ادعا اما در عمل ناتوان و ترسو و متكي به ديگران . راوي نماد فردي كنجكاو و جستجوگر و بي باك است .

5- زیبایی شروع داستان در چیست ؟

 از اصل غافل گيري استفاده نموده و مستقيما وارد اصل ماجرا شده است و همچنين به كار گيري ايهام لطيف در عنوان درس به زيبايي آن افزوده است.

خودآزمايي درس ششم :

1- استدلال پسر قاضی بُست برای نپذیرفتن هدایا چه بود ؟

 من فرزند و شاگرد اين پدرو تربيت شده و تابع او هستم بنابر اين من هم چون او اين هديه ها را  نمي پذيرم.

2- به نظر شما دلیل اصلی خودداری قاضی بُست از پذیرش هدایا چه بود ؟

 شبهه ناك بودن اموال( يقين نداشت كه آن اموال حلال است يا نه)

3- منظور از عبارت « شمار آن به قیامت مرا باید داد » چیست ؟

  من بايد در قيامت براي آن هدايا پاسخگو باشم.

4- پیام اصلی این درس چیست ؟ قناعت ، بلند همتي ، شجاعت ، حق گويي ، تربيت صحيح

5- دو نمونه از ویژگی های نثر بیهقی را در این درس بیابید .

 الف) به كار بردن متمم بعد از فعل (صفحه ي 49 آغاز سطر دوم )        ب) به كار بردن افعال فراوان (51 بند آخر)   

  ج) ايجاز( صفحه ي 50 سطر اول بند دوم )   د ) وجود لغات و تركيبات عربي و حذف به قرينه

خودآزمايي درس هفتم :

1- چرا نویسنده تاریخ بیهقی را به یک داستان دراز تشبیه کرده است ؟

 براي نمايش هنر نويسندگي بيهقي و پيوستگي مطالب آن.

2- بیهقی در کتاب خود ، علاوه بر وصف اخلاق و منش  اشخاص ، به توصیف چه مسائل دیگری در باره ی آن ها پرداخته است؟ سر و لباس و وضع ظاهر و طرز رفتار آنان. 

3-  از عبارت « مشتی رند را سیم دادند که سنگ زنند » چه پیامی را می توان استنباط کرد ؟

الف ) محبو بيت حسنك      ب) بد جنسي دشمنان او      ج) استفاده از اوباش در موقعيت هاي مختلف.

4-  هدف بیهقی از آوردن حکایت های مناسب در خلال حوادث چیست ؟

تا بر نشاط و رغبت خوانندگان بيفزايد و به آنها پند و اندرز دهد

خودآزمايي درس هشتم  :

1- دو نمونه از توصیف های چشمگیر درس « خون خورشید » را پیدا کنید . صفحه ي 70 بند اول و دوم

2- آیا می توان شعر « بانگ جرس » را نوعی حماسه دانست ؟ چرا ؟

 بله ، زيرا لحني حماسي دارد و به مبارزه دعوت مي كند البته زمينه هاي حماسه در آن چندان مشهود نيست اما وجود بعضي زمينه ها را در آن نمي توان انكار كرد : خرق عادت، قهرماني، ملي (امت اسلامي) اماعنصر داستاني آن مشهود نيست .

3- در بیت زیر ، منظور شاعر از فرعونیان و قبطیان و موسی ( ع ) چیست ؟

   وادی پر از فرعونیان و قبطیان است    //    موسی جلودار است و نیل اندر میان است

  الف ) موسي= حضرت امام                             ب) فرعونيان و قبطيان = اسرائيلي ها و صهيونيست ها

4- دو چهره ایثارگر کربلا ( پیر و جوان ) را در دو بند معرفی کنید

چهره ي پير (حبيب بن مظاهر و جناده )                    جوان( حضرت قاسم بن الحسن (ع)- عمروبن جناده)

5- دو نمونه آرایه ادبی در درس نشان دهید .

 بيت اول « خار و خاره » جناس  /  بيت ششم تلميح

خودآزمايي درس نهم :

1- با توجه به خاطره ی « تپّه ی برهانی » روحیّات نوجوانان رزمنده را بیان کنید .

آن ها داراي روحيه ي ايثار ، شجاعت ، مقاومت، صميميت و مهرباني هستند.

2- از نظر نویسنده ، ماشاء الله چه خصوصیات اخلاقی داشت ؟

 شجاعت ، آرامش استواري ، مردانگي ، مظلوميت ، اعتماد به نفس

3- در باره ی این اصطلاحات توضیح دهید : پاتک / انهدام نیرو / عمل کردن .

 پاتك: ضد حمله براي پس گرفتن خاك و يا ضربه زدن پس از هجوم دشمن.     انهدام نيرو: عمليات براي از بين بردن امكانات نظامي و انساني دشمن .        عمل كردن : الف) حمله كردن  ب) منفجر شدن ابزار انفجاري.

4- از آخرین جمله ی درس تپّه ی برهانی چه نتیجه ای می گیریم ؟

 سر مشق گرفتن نيرو هاي مقاوم و استوار از يكديگر.

5- شاعر روشنایی چشم  جانباز را به چه چیزهایی تشبیه کرده است ؟ دو مرغ رها ، دو صف يا كريم

 6- چرا شاعر آفتاب را خار و خس چشم جانباز می داند ؟ تا رو شني نگاه جانباز را برتر از آفتاب نشان دهد .

7- منظور از « یک سبد میوه ی خورشید » چیست ؟

يك سبد اينجا واحد شمارش و به مفهوم انبوهي و فراواني است. نور و رو شنايي فراوان و بسيار زياد، نور معنويت ، بصيرت.

خودآزمايي درس دهم: 

1- چرا شاعر ولادت را از گوهر نور می داند ؟ زيرا امري خدايي و مظهر پاكي و روشنايي است.

 2- در شعر « ترانه ی من » مقصود از تاج و موهبت چیست ؟ عزت و كمال ، شكوه و نعمت هاي جواني

3- مصراع پایانی شعر « ترانه ی من » مدجع ضمیر « تو » چه کسی است ؟ جواني ، انسان                 

4- مقصود تراز از طرح پرسش ها چه بود ؟

 5- تراز پاسخ پرسش های خود را چگونه از راهب دریافت کرد ؟

6- پاسخ شما به پرسش سوم تراز چیست ؟

خودآزمايي درس یازدهم :

1- هدف آقای پولدرو از تعویض ققنوس داستان با یک ققنوس جوان تر چه بود ؟ كسب درآمد بيشتر

2- سه عنصر داستانی زاویه ی دید ، درون مایه و اوج را در داستان ققنوس بررسی کنید.

 زاويه ديد = سوم شخص (داناي كل)          درون مايه= آزمندي و حرص         اوج داستان = پايان داستان

3- ققنوس را در ابیات زیر که از منطق الطیر است ، با ققنوس درس مقایسه کنید .

الف) ققنوس عطار: در هندوستان است.      ققنوس اين داستان : در عربستان است.    

    ب) ققنوس عطار: آواز خوان است.             ققنوس اين داستان : اين ويژگي را ندارد.

    پ) ققنوس عطار: مظهر انسان است.            ققنوس اين داستان : مظهر هويت ملت هاست.

    ت)ققنوس عطار: دست نيافتني است.           ققنوس اين داستان: دست يافتني است.

اما هردو ققنوس ويژگي هاي مشتركي دارند از جمله: هردو مرگ يكسان دارند و هردو موجودي يگانه و تنها هستند. ديگر اينكه هردو موجودي افسانه اي هستند.

4- بیت مشهور « هرکه در این بزم مقرب تر است   //   جام بلا بیشترش می دهند » با کدام بخش از شعر تاگور ارتباط معنایی دارد ؟

خدا به انسان مي گويد :/ شفايت مي دهم / از اين رو كه آسيبت مي رسانم /  دوستت دارم /  از اين رو كه مكافاتت  مي كنم.

5- تاگور در این بخش از شعر خود : « آنان که فانوسشان را بر پشت می برند ، سایه هاشان پیش پایشان می افتد . » چه کسانی در را نظر دارد ؟ آنهايي كه حقيقت را ناديده مي گيرند و قصد دارند آن را پنهان كنند.

خودآزمايي درس دوازدهم :

1- در مصراع « تو را در دل درخت مهربانی » مقصود از « تو » کیست ؟ رامين                                

2- منظور شاعر از مصراع دوم بیت زیر چیست ؟

     نسوزد جان من یک باره در تاب      //       که امیدت زند گه گه بر او آب

اميد رسيدن به محبوب ، زندگي بخش است.

3- چرا شعر امید دیدار جزء ادبیات غنایی است ؟

 زيرا در اين شعر از مفاهيمي چون : احساسات و عواطف ، عشق، وفا و اميد سخن به ميان آمده است.

4- در شعر « آفتاب وفا » مقصود از « نامه ی سر به مهر » چیست ؟ راز محرمانه و نهاني عاشق.

5- در شعر « آفتاب وفا » چرا صبح دم پیک شاعر است ؟ به دليل صفا و صداقت در پيام رساني.

6- بیت زیر از حافظ با کدام بیت از شعر آفتاب وفا ارتباط دارد ؟ آن ها را با هم مقایسه کنید .

    ای هدهد صبا به سبا می فرستمت    //   بنگر که از کجا به کجا می فرستمت

 با بيت اول شعر خاقاني. با اين توضيحات :     الف) در بيت حافظ«صبا» به هدهد تشبيه شده است ودر بيت خاقاني اين مورد نيست.     ب) در بيت حافظ«سبا» استعاره از جايگاه معشوق است.و در بيت خاقاني«آفتاب وفا» استعاره از خود معشوق است.   پ) در بيت حافظ ابتدا خبر و سپس تآكيد آمده ولي در بيت خاقاني ابتدا تآكيد و سپس خبر آمده است . ت) در بيت حافظ آرايه هاي :تشبيه، استعاره ، تلميح و تشخيص وجود دارد. و در بيت خاقاني تشبيه و استعاره وجود دارد. و ديگر اينكه در هر دو بيت مقصد مقدس است و پيام اهميت دارد . و از نظر اصالت مضمون اين موضوع ابتدا در شعر خاقاني مطرح شده و سپس حافظ آن را به شكلي ديگر بيان كرده است.

خودآزمايي درس سیزدهم :

1- با توجه به شعر « پروانه ی بی پروا » از دیدگاه ناقد داستان « شناخت » کدام پروانه کامل نیست ، چرا ؟

  شناخت پروانه ي اول و دوم ؛ زيرا بدون یکی شدن با محبوب بر گشتند.

2- دربیت یازدهم شعر درس ، مرجع ضمیر « او » در مصراع « خویشتن گم کرد با او خوش به هم » چه کسی است ؟آتش شمع.

3- به اعتقاد شاعر شرط خبر دار شدن از حقیقت چیست ؟بی خبر وبی نشان شدن از جسم و جان .

4- مضمون دو بیت زیر ، از سعدی را با شعر « پروانه ی بی پروا » مقایسه کنید .

     ای مرغ سحر عشق ز پروانه بیاموز     //      کان سوخته را جان شد و آواز نیامد

     این مدعیان در طلبش بی خبران اند       //     آن را که خبر شد خبری باز نیامد

 از تمام داستان مفهوم دو بيت سعدي را در مي يابيم و آن اين است كه: تا خود را فراموش نكني به حق نمي رسي.

5- بیت : فسانه گشت و کهن شد حدیث اسکندر   //    سخن نو آر که نو را حلاوتی است دگر » با کدام بیت غزل درس ارتباط معنایی دارد؟ بیت اول .

6- در بیت آخز غزل « سخن تازه » در کدام کلمه ایهام دیده می شود ؟

7- مقصود از بیت زیر چیست ؟

    روی کسی سرخ نشد بی مدد لعل لبت     //     بی تو اگر سرخ بود از اثر غازه شود

هيچ موفقيتي بدون لطف و نظر خدا حاصل نمي شود.

خودآزمايي درس چهاردهم  :

1- پیام اصلی هر یک از دو متن را جداگانه بیان کنید .

 كبوتر طوقدار : پيام نويسنده اين است كه اتحاد يكدلي  و تعاون باعث موفقيت مي شود.

از ماست كه بر ماست : پيام شاعر اين است كه عامل همه ي تباهي ها ، تكبر و غرور است و هرچه نصيب ما مي شود حاصل و نتيجه ي اعمال ماست.

2- مرجع ضمیر « وی » ، « او » و « ش » را در نخستین بیت درس مشخص کنید.وی ( مرغزارو شکارگاه ) ، او ( باله ) وش (لاله

3- مقصود از عبارت « مرا نیز از عهده ی لوازم ریاست بیرون باید آمد و مواجب سیادت را به ادا رسانید » چیست ؟

آنچه كه لازمه ي رهبري و بزرگي است بايد انجام دهم .

4- چرا مطوقه پیشنهاد می دهد که موش به جای بریدن بندهای او ، ابتدا بندهای دوستانش را ببرد ؟

چون لازمه ي رهبري و بزرگي اين است كه رهبر در مواقع خطر ابتدا به فكر ديگران باشد.

خودآزمايي درس پانزدهم :

1- چرا تکرار برای عقل ملال آور و برای احساس لذت بخش است ؟

 عقل موجودي استدلالي و منطقي است  و  هميشه  در پي يافتن  مجهولات  و  نادانسته هاست  به  همين دليل تكرار را

 نمي پسندد اما احساس در پي تجديد خاطره ها و مرور گذشته هاست به همين خاطر احساس، تكرار را دوست دارد.(اين سؤال ياد آور اين بيت حافظ است:

             يك قصه بيش نيست غم عشق و اين عجب         كز هر زبان كه مي شنوي نا مكرر است

2- در عبارت « مادر خویش از یاد می برد » منظور از « مادر » چیست ؟ نوروز و طبيعت

3- چرا نویسنده بر پا داشتن مراسم نوروز را ضروری می داند ؟

 نياز به باز شناخت طبيعت به علت پيچيدگي تمدن مصنوعي/ نوروز نياز ضروري جامعه و خوراك حياتي يك ملت است/ نوروز تجديد تاريخ و باز گشت به اصل است / نوروز فصل شكفتگي روح و جان است / نوروز با اعتقادات ديني ما پيوند دارد

4- نویسنده در کدام قسمت متن از ابیات زیر استفاده کرده است ؟

  آسمان بار امانت نتوانست کشید    //    قرعه ی کار به نام من دیوانه زدند      حافظ

  هرگز نمیرد آن که دلش زنده شد به عشق   //      ثبت است در جریده ی عالم دوام ما      حافظ

 صفحه ي 130 چهار سطر آخر

5- دو آرایه ی ادبی در شعر زاغ و کبک بیابید . بيت دوم = عرصه و عرضه جناس    /    بيت چهارم واج آرايي

6- پیام داستان زاغ و کبک با کدام مقوله های فرهنگی عصر ما ارتباط دارد ؟

 تقليد كور كورانه ، خودباختگي و تهاجم  فرهنگي

خودآزمايي درس شانزدهم :

1- مصراع هر روز عاشورا و هر جا کربلا بود اشاره به کدام روایت مشهور دارد ؟

كُلَ يوم عاشورا كُلّ ارض كربلا

2- شعر « هجرت » مقصود کلی شاعر از بیت سوم چیست ؟ حاكميت خفقان و استبداد و شدت ظلم و ستم

3- در بیت نهم همین شعر مقصود از « سرخوشان آسمان » چیست ؟ فرشتگان

4- در بیت دهم شعر هجرت چه آرایه هایی دیده می شود ؟

 ايهام = روح 1- جان 2- روح الامين   /    جناس : روح با نوح  /    تلمبح : داستان طوفان حضرت نوح

5- در شعر « آفتاب پنهانی » به کدام اعتقاد عامیانه اشاره شده است ؟

پريدن پلك چشم كه آن نشانه ي آمدن مهمان مي دانستند .

6- در همین شعر ، کدام مضمون دو بار تکرار شده است ؟ ابیات مربوط به آن را مشخص کنید .

 بيت 4 و 7 و ( عشق به تو منتهي مي شود . )

 7- در بیت چهارم شعر « آفتاب پنهانی » مرجع دو ضمیر « کسی » و « تو » را بیان کنید .امام زمان ( عج )

چه آرایه ای بر زیبایی آخرین بیت « آفتاب پنهانی » افزوده است ؟

پارادُكس يا متناقض نما : ياد تو آرامشي است طوفاني

9- شعر « قرآن مصور » در چه قالبی است ؟ دو ویژگی این قالب را بیان کنید .

در فالب شعر سپد ، وزن و قافيه ندارد ، طول مصراع ها مساوي و يكسان نيست .

خودآزمايي درس هفدهم :

1- شخصیّت اوّل این داستان کیست ؟ اميد

2- نقطه ی اوج داستان قاصدک کجاست ؟ ورود نور آبي به اطاق

3- آخرین عبارت این داستان بیانگر چیست ؟ شگفتي از ورود قاصدك ها كه بيانگر شهادت بودند .

4- نظر شما ، چرا نویسنده نام فرزند شهید را « امید » انتخاب کرده است ؟

 اولاً امید پدر و مادر مي باشد ، دوم اينكه اميدوار به بازگشت پدرش ، ديگر اينكه اميدوار به ادامه ي راه پدرش است .

5- به انتخاب خود سه عنصر از عناصر پنج گانه ی داستان را در داستان قاصدک بررسی کنید .

 شخصيت ها : اميد ، و آذر /  زاويه ي ديد : اول شخص و گاهي تك گويي دروني  / لحن : عاطفي و صميمي .

خودآزمايي درس هجدهم :

1- در شعر « نیاز روحانی » شاعر چه ویژگی هایی را برای حضرت امام ( ره ) بر شمرده است ؟

 وسعت وجودي امام / غمخوارگي / بيدارگري / مورد علاقه ي مردم است.

2- مقصود از آخرین بیت غزل « نیاز روحانی » را بیان کنید .

كلام امام منبعث از آيه هاي روشن قرآن است و تازگي و طراوت كلامش هميشگي است.

3-  محوری ترین پیام شعر « چشم های زمین » چیست ؟

خود اتهامي« محاكمه ي دروني شاعر غفلت هاو كوتاهي هاي خود را يك يك بر مي شمارد .

4- وقتی شاعر دلیلی غیر واقعی امّا شاعرانه برای موضوعی بیان می کند ، به آن « حسن تعلیل » می گویند ؛ مثلا در مصراع «تویی بهانه ی آن ابرها که می گریند » ، شاعر دلیل بارش ابرها را ، دلتنگی آن ها برای ظهور امام زمان دانسته است ، در حالی که علّت واقعی بارش باران چیز دیگری است . نمونه ای دیگر از این آرایه را پیدا کنید .

 بشكن دل بي نواي مارا اي عشق       اين ساز شكسته اش خوش آهنگ تر است

5- شاعر چرا دل های شکسته را خوش آهنگ تر می داند

 زيرا خداوند دل هاي شكسته را دوست دارد . اشاره به حديث: «همانا خداوند نزد دلهاي شكسته است »

6- در کدام رباعی آرایه ی « جناس » دیده می شود ؟

رباعي تقديمي آرايه ي جناس بين واژه هاي : هزار ( بلبل ) /      هزار ( عدد هزار )

خودآزمايي درس نوزدهم :

1- نویسنده با استفاده از چه شیوه ای زندگی نامه را خواندنی تر کرده است ؟

 بهره از شيوه ي توصيف و داستان نويسي به شكل رمان

2- به نظر شما ، تصویرهایی که نویسنده از شهر مکّه ارائه می دهد ، نشانه چیست ؟

 اعتقادو باورقلبي نويسنده به پيامبرودين اسلام و قدرت قلم نويسنده و  اين كه مكه همه ي عظمت خود را مديون پيامبر است.

3- به کتاب هایی که در باره ی زندگی پیامبر نوشته می شود ، « سیره » نیز می گویند دو نمونه از کتب سیره ی قدیم و جدید را  معرّفی کنید .

 قديم : سيره ي ابن هشام    /      جديد : سيرت رسول الله از دكتر عباس زرياب خويي

4- ارتباط معنایی ابیات زیر را با درس بنویسید .

  ستاره ای بدرخشید و ماه مجلس شد             //      دل رمیده ی ما انیس و مونس شد

 نگارِ من که به مکتب نرفت و خط ننوشت     //       به غمزه مسئله آموز صد مدرّس شد

 تا نگردی آشنا زین پرده رازی نشنوی         //       گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش           « حافظ »

 دو بيت اول: پيامبر اسلام سواد خواندن ونوشتن نداشت به اراده ي خداوند از همه ي علوم سرشار گرديد.بيت سوم: با مفهوم پيامبر اسلام با قلب  و درون پاك با خدا ارتباط داشت نه از طريق قراردادهاي مرسوم زندگي… صفحه ي 167 بند دوم صدايي از عالم بالا…

خودآزمايي درس بیستم :

1- منظور نویسنده  از جمله ی « پس از عزیمت رضا شاه که قبلا رضاخان بود و بعدا هم رضاخان شد » چیست ؟

 بي اعتباري و بي اهميتي او

2- نویسنده زندگی خود را پس از کارمند شدن در بانک چگونه توصیف کرده است ؟

 ص 176 بند چهارم  /  دلم از ترقي عدليه

3- جمله ی « نامه ی برادر با من همان کرد که شعر و چنگ رودکی با امیر سامانی ! » به چه ماجرایی اشاره دارد ؟

 ماجراي مسافرت امير ساماني و بازگشتش تحت تآثير شعر رودكي

4- در متن درس دو نمونه طنز بیابید

صفحه ي 172دو سطر آخر  /    رفتم تا قاضي شوم و درخت بيداد را از بيخ و بن بر اندازم. /    از ترقي

خودآزمايي درس بیست و یکم :

1- در بیت ششم درس ، چه آرایه هایی دیده می شود ؟

 پاي بر فرق و فرقدان بيني : كنايه از ارزش و مقام بسيار بالا يافتن/   بيت اغرق نيز دارد

2- شاعر چه چیزی را شرط دست یابی به کیمیای عشق می داند ؟ جان گداختن به آتش عشق

3- یکی از مهم ترین اصول عرفان ، اعتقاد به وحدت وجود است . از این دیدگاه ، در سراسر جهان هستی غیر از خدا کسی و چیزی نیست و همه ی عالم از او حکایت دارد . در شعر درس ، دو بیت را که نشان دهنده ی این اندیشه است ، بیان کنید .

 صفحه ي 182 سه بيت آخر

4- مفهوم کلی بیت پانزدهم درس را بیان کنید .

براي درك حقايق الهي نيازي به ابزار مادي نيست چون حقايق مانند آفتاب روشن است ولي درك ما اندك وناقص است.       5- تقابل عقل و عشق در کدام بیت دیده می شود ؟بیت نوزدهم درس        

6- نمونه ای از موقوف المعانی در شعر درس پیدا کنید .

 صفحه ي 182 دو بيت آخر / صفحه ي 183پنج بيت آخر

خودآزمايي درس بیست و دوم :

1- بیت زیر با کدام بیت درس ارتباط معنایی دارد ؟

    هر کس به زبانی صفت حمد تو گوید        //     بلبل به غزل خوانی و قمری به ترانه      « بيت پانزدهم   »             

2- در کدام بیت به آیه ی « قل کل یعمل علی شاکلته » ( اسراء – آیه ی 84 ) اشاره شده است ؟ بيت پانزدهم

 3- در باره ی بیت « تو برای وصل کردن آمدی     نی برای فصل کردن آمدی »توضیح دهید .

 وظيفه ي پيامبران تبليغ احكام الهي و هدايت مردم به سوي خداست نه گريزان كردن آنان از درگاه الهي       

4- خداوند سبب امر به عبادت را چه می داند ؟ كرم و بخشش كردن بر بندگان

5- منظور از بیت بیست و دوم چیست ؟

 به حضرت موسي هم وحي رسيد و هم حقايق عالم را ديد ( به بينش و يقين بالايي دست يافت)

6- کدام بیت از شعر موسی و شبان ضرب المثل شده است ؟

بيت آخر :    هيچ آدابي و ترتيبي مجو     /      هر چه مي خواهد دل تنگت بگو.

خودآزمايي درس بیست و سوم :

1- با توجه به رباعی « از شبنم عشق » خاک آدم گل شد....که در متن درس آمده ، دل محصول چه چیزی است ؟

 روح آميخته به عشق

2- شیطان ، رجیم (= رانده شده از بارگاه الهی ) است ؛ نویسنده علت مردود بودن شیطان را چه می داند ؟

 بار و اجازه ي ورود نيافتن در دل آدم – ص 192 پاراگراف چهارم

3- کمک دبیر خود غزلی از حافظ را که در آن به داستان خلقت انسان اشاره شده است ، پیدا کنید .

 دوش ديدم كه ملايك در ميخان زدند         گل آدم بسرشتند و به پيمانه زدند

 

                 

[ یکشنبه سیزدهم دی 1388 ] [ 10:36 بعد از ظهر ] [ مهین پارسی ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

این وبلاگ شخصی است وجهت استفاده ی دبیران ودانش آموزان گرامی در درس ادبیات فارسی است ضمن عرض خوش آمد گویی به شما امیدواریم با نظریات ارزنده ی خود ما را در بهتر ساختن وبلاگ یاری کنید با تشکر
امکانات وب


مشاهده جدول کامل ليگ برتر ايران
تصاویر زیباسازی نایت اسکین